سال 4، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1397 )                   جلد 4 شماره 1 صفحات 27-40 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


1- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2- دانشگاه تهران
چکیده:   (327 مشاهده)
مقولۀ خوانش مخاطبان از مساجد معاصر ایران در ادبیات نظری معاصر کشورمان، امری کمترشناخته‌‏شده است و اهمیت بنای مسجد در مقام یکی از سمبل‏‌های معماری اسلامی ایران، حساسیت ویژه‌ای به این حوزه می‌‏بخشد. در خوانش مخاطبان از دریچۀ رابطۀ فرم و نماد، به بنای مسجد به‏‌مثابۀ آمیخته‌ای از کالبد و معنا نگریسته می‏‌شود. امروزه، گاه شاهد ظهور مساجدی هستیم که خوانش مشترکی از آن‏ها بین مخاطبان وجود ندارد؛ لذا تحلیل چگونگی خوانش می‏‌تواند در معرفی این فرایند، مؤثر باشد. جهت‏‌گیری کلی پژوهش، بر اساس هدف، از نوع تحقیقات بنیادی است و ماهیت و روش این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است. با استفاده از منابع مکتوب، مدلی برای خوانش مساجد معاصر به دست آمد و در بخش میدانی و ارزیابی خوانش مخاطبان، از نُه مسجد متنوع که از میان 180 مسجد معاصر تبریز انتخاب شده بودند، استفاده گردید. از ابزار پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده برای تقرب به اهداف پژوهش استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد در خوانش مساجد معاصر، علاوه بر عناصری چون گنبد و مناره، مفاهیم فرامادّی مانند آرامش روحی و معنویت نیز نقش مهمی دارند. به نظر می‌رسد در احکام فقهی شیعی، به عنوان معیار تحلیل خوانش برای سنجش برخی از عوامل دخیل در خوانش مانند، سبک، آرایه، مناره و محراب، سنجه‏‌هایی ارائه شده باشد و وجود برخی عناصر از جمله گنبد و ایوان، هر چند با معیارهای مذکور قابل سنجش نیستند، برای فهم و خوانش بهتر معانی در مساجد معاصر ضروری به نظر می‌رسند.
متن کامل [PDF 5055 kb]   (114 دریافت)    

فهرست منابع
1. Bemanian, Mohammad Reza, Mohammad Reza PourJafar, Feryal Ahmadi, and Alireza Sadeghi. 2010. Reflection of spiritual identity and sacred notions in the architecture of Shi'i mosques. Shiite Studies Quarterly 30: 37–70. [in Persian]
2. Bolkhari Qehi, Hassan. 2009. The cosmological position of the circle and square in the sacred architecture. Honar-ha-ye Ziba Journal 24: 5–14. [in Persian]
3. Dabbagh, Amir Massoud, and Seyyed Mostafa Mokhtabad Emraei. 2013. A new framework for reading of contemporary Tehran mosques. Tehran: Naqsh Jahan Journal 4(2): 22–35. [in Persian]
4. Ebrahimi Dinani, Gholam Hossein .2000. The advent of philosophical thought in the Muslim world. Tehran: Tarheh No. [in Persian]
5. Falahat, Mohammad sadegh. 2004. The role of physical layout in sense of place: A comparison between sense of place of five contemporary mosques and traditional & innovative design in Tehran. PhD Diss. University of Tehran. [in Persian]
6. Falamaki, Mohammad Mansour. 2012. Principals and reading in Iranian architecture. Tehran: Faza Publishing. [in Persian]
7. Grabar, Oleg. 1973. Formation of Islamic art. Translated by Mehrdad Vahdati Daneshmand. 2000. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies. [in Persian]
8. Groat, Linda N., and David Wang. 2002. Architectural research methods. Translated by Alireza Einifar. 2005. Tehran: University of Tehran . [in Persian]
9. Hamzehnejad, Mehdi. 2011. Conceptual and applied principles in designing religious buildings in Shia attitudes. PhD Diss. Iran University of Science and Technology. [in Persian]
10. Javadi Amoli, Abdullah. 2009. Tafsir-e-Taasnim. Qom: Publication of Asra. [in Persian]
11. Lang, Jon T. 1987. Creating architectural theory: The role of behavioral sciences in environmental design. Translated by Alireza Eynifar. 2004. Tehran: University of Tehran. [in Persian]
12. Movazaf Rostami, Mohammad Ali, Soheil Soheyli, and Davood Nouri Alavije. 2014. Standards and criteria for designing, planning, building and maintaining mosques in the Islamic Republic of Iran and the Kingdom of Saudi Arabia. Tehran: Parhib. [in Persian]
13. Noghrekar, Abdolhamid. 2008. An introduction to Islamic identity in architecture. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development. [in Persian].
14. Norberg-Schultz, Christian. 1975. Meaning in Western architecture. Translated by Mehrdad Ghaiomi. 2008. Tehran: Art Academy Press. [in Persian]
15. Raeesi, Mohammad Manan. 2013. Semantics in architectural works for improving mosques designing; Case study: Meaning-making (From geometric and spatial aspects) in contemporary Tehran mosques." PhD Diss. Iran University of Science & Technology. [in Persian]
16. Raeesi, Mohammad Manan, and Abdolhamid Noghrekar.2014. The geometric assessment of contemporary mosques in Tehran using a systematic analysis of religious texts. journal of Islamic Architectural Studies 1(4): 30–46. [in Persian]
17. Rahimi, M. 2012. Requirements of mosque designing. Urmia: Memar Publications. [in Persian]
18. Saheb Mohammadian, Mansour. 2006. Mosque architecture from concept to eample (Designing the mosque of the University Campus of Tehran). MA Thesis. University of Tehran. [in Persian]
19. Shaterian, Reza. 2011. Analysis of Iran's mosques architecture. Tehran: Nopardazan. [in Persian]
20. Tabatabai, Seyyed Mohammad Hossein .1992. Al-mizan fi tafsir al-Quran. Tehran: Ismailian. [in Persian]
21. ———. 1977. Al-mizan fi Tafsir al-Quran. Tehran: Dar al-Kotob Al-Islamiyah. [in Persian]
22. Vasfi, Mohammad Reza. 2008. From understanding of implications to understanding of the mechanism of understanding (from hermeneutics to semiotics). Name-ye Farhang 34: 172–87. [in Persian]
23. Zargar, Akbar, Hamid Nadimi, and Rafone Mokharshahi.2007. A guide for mosque architecture. Tehran: Did Graphic Company. [in Persian] Gibson, J. J. 1976.The theory of affordances and the design of the environment. In Proceedings of Symposium on Perception in Architecture, American Society for Esthetics (Toronto, October 1976). Republished as Chapter 4.9, Part VIII in Reasons for realism: selected essays of James J. Gibson, E. Reed and R. Jones eds. 1982. Hillsdale, NJ.: Lawrence Erlbaum Associates.